Fotografia – reklama – prawo

Just another WordPress.com site

Archive for the tag “Zapłata za pozowanie”

Pozowanie

Większość osób związanych zawodowo lub półzawodowo z fotografią mogłaby zapewne potwierdzić dość powszechny w tej branży brak potrzeby podpisywania umów (albo konkretniej – zawierania umów w formie pisemnej). Skutkuje to najczęściej brakiem precyzji ustaleń dotyczących tak zasadniczych kwestii jak zakres udzielanych licencji lub zgody na korzystanie z wizerunku.

Nie znam szczegółowych statystyk i zdaję sobie sprawę z tego, że przypadki, z którymi się stykam w życiu zawodowym, trudno uznać za grupę reprezentatywną, niemniej zaryzykowałbym przypuszczenie, że większość wykorzystywanych w Polsce zdjęć jest używana z naruszeniem przynajmniej niektórych z najbardziej podstawowych przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych – dotyczących praw autorskich lub prawa do wizerunku.

Jak wspomniałem w jednym z poprzednich wpisów, fundamentalną zasadą polskiego prawa ochrony wizerunku jest możliwość publikowania wizerunków innych osób wtedy, gdy wyrażą one na to zgodę.

Z przepisów nie wynika, żeby owa zgoda musiała przybrać jakąś szczególną formę, czy też określoną treść. Jedna z samej funkcji tej zgody wynika, że powinna ona spełniać dwa podstawowe wymogi:

  • musi być niewątpliwa
  • musi też wskazywać wyraźnie na zakres udzielonej zgody.

W praktyce ocena konkretnej zgody może zostać oceniona rozbieżnie, jednakże trzeba pamiętać, że to ten, kto wykorzystuje wizerunek, będzie musiał udowodnić, że ma prawo z niego skorzystać.

Z tej przyczyny, szczególnie w przypadku wykorzystywania fotografii czy to zawodowo czy w działalności gospodarczej, zalecałbym raczej, żeby zgoda przybierała formę pisemną, pozwalającą dość często (choć też nie zawsze) na uniknięcie wielu dodatkowych problemów i kontrowersji.

Ważna też jest treść i zakres samej zgody. Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku (czyli np. opublikowanie zdjęcia przedstawiającego daną osobę) może być w dowolny sposób ograniczana.

Możliwa jest więc przykładowo1:

  • zgoda na jednokrotne wykorzystanie wizerunku,
  • zgoda na wykorzystywanie wizerunku tylko w określonych mediach (np. tylko w prasie, tylko w internecie, tylko w określonym czasopiśmie),
  • zgoda na wykorzystanie tylko w związku z określonym tematem,
  • zgoda na publikację jedynie w związku z określonym tematem, w konkretnym rodzaju czasopism.

Co więcej osoba wyrażająca zgodę na opublikowanie swojego wizerunku, powinna zdawać sobie sprawę z kontekstu w jakim będzie umieszczony jej wizerunek2.

1 tak przykładowo Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 19 grudnia 2001 roku (I ACa 957/01) Osoba przedstawiona na zdjęciu fotograficznym (lub innym materialnym nośniku jej wizerunku) może dowolnie ograniczyć zakres zezwolenia na jego rozpowszechnianie: zezwolić na publikację tylko w oznaczonym czasopiśmie i/lub tylko w związku z oznaczonymi okolicznościami (np. w związku z określonym tekstem artykułu prasowego), wyznaczyć granice czasowe publikacji itp.

2 Zgoda na rozpowszechnienie wizerunku musi być niewątpliwa, zatem osoba jej udzielająca musi mieć pełną świadomość nie tylko formy przedstawienia jej wizerunku, ale także miejsca i czasu publikacji, zestawienia z innymi wizerunkami i towarzyszącego jej komentarza (Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrok z dnia 12 lutego 1998 roku, I ACa 1044/97).

Post Navigation