Fotografia – reklama – prawo

Just another WordPress.com site

Archive for the month “Sierpień, 2012”

Przeniesienie praw autorskich i licencja

Polska ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych określa trzy podstawowe rodzaje umów dotyczących rozporządzania prawami autorskimi i korzystania z utworów:

przeniesienie autorskich praw majątkowych;

licencję wyłączną;

licencję niewyłączną.

Z jednej strony mamy tu do czynienia z podstawowym rozróżnieniem między przeniesieniem praw autorskich, a licencjami. Konsekwencje tego rozróżnienia są sporne w doktrynie. Najbardziej oczywiste wydaje się przyjęcie, że umowy przenoszące autorskie prawa majątkowe mają charakter rozporządzający – w przeciwieństwie do umów licencyjnych. Niestety z takim rozróżnieniem nie zawsze do końca korespondują przepisy, które w praktyce bardzo zbliżają do siebie przeniesienie autorskich praw majątkowych i licencję wyłączną.

W praktyce w niektórych przypadkach kluczowe jest rozróżnienie między przeniesieniem praw a licencjami; często jednak ważniejsza jest jest różnica między umową przeniesienia autorskich praw majątkowych i umową licencji wyłącznej z jednej strony, a licencją niewyłączną, z drugiej.

O poszczególnych rodzajach umów więcej w kolejnych wpisach, na początek kilka uwag ogólnych:

1) Jednym z większych problemów osób zawierających jakiekolwiek umowy (nie tylko w zakresie prawa autorskiego) jest nazewnictwo. Bardzo często spotyka się umowy nazywające się umowami o „przeniesienie praw autorskich” a de facto stanowiące umowy licencyjne.

Zastosowanie znajduje w tym przypadku ogólna zasada prawa cywilnego, że oznaczenie umowy nie jest decydujące dla oceny skutków, jakie ta umowa wywołuje. Jeśli więc umowa zostanie nazwana „umową o przeniesienie autorskich praw majątkowych”, a z treści umowy jednoznacznie wynika, że umowa dotyczy jedynie udzielenia licencji – mamy do czynienia z umową licencyjną.

2) Umowy dotyczące utworów nigdy nie dotyczą „prawa autorskiego do utworu” pojmowanego całościowo ‒ przedmiotem takich umów zawsze jest określona wiązka uprawnień dotyczących utworu. Podstawowym przejawem tej zasady jest ograniczenie przeniesienia praw autorskich oraz udzielonej licencji jedynie do wskazanych w umowie pól eksploatacji.

3) Żadna umowa dotycząca autorskich praw majątkowych nie rozrywa całkowicie więzi między twórcą a utworem. Nawet w przypadku przeniesienia autorskich praw majątkowych do utworu, możliwe jest „odzyskanie” przez twórcę tych praw.

4) Nawet w przypadku przeniesienia autorskich praw majątkowych do utworu, przy twórcy pozostają autorskie prawa osobiste. Co prawda twórca co do zasady może zobowiązać się do niewykonywania tych praw lub wykonywania ich w określony sposób, niemniej nigdy nie może całkowicie zrzec się tych praw.

Reklamy

Zasady współpracy (4) – działalność gospodarcza

O formach i sposobach prowadzenia działalności gospodarczej można pisać bardzo wiele, natomiast wykraczałoby to poza potrzeby i cel tego blogu, w którym staram się zaznaczyć jedynie główne i najbardziej ogólne zagadnienia związane z wykonywaniem wolnego zawodu.

Przede wszystkim należy pamiętać, że gdy mowa o osobach, które wykonują działalność gospodarczą w sensie formalnym, mamy do czynienia de facto z dwiema różnymi grupami:

a) samozatrudnionymi – czyli tak naprawdę osobami, które świadczą usługi na rzecz jednego podmiotu, a sposób świadczenia tych usług jest mniej lub bardziej zbliżony do wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę – przede wszystkim pod względem podporządkowania wobec tego podmiotu;

b) osobami wykonującymi rzeczywistą działalność gospodarczą – świadczącymi usługi na rzecz różnych podmiotów, ponosząc pełne ryzyko gospodarcze swoich działań (ryzyko braku zleceń) i działając w sposób samodzielny (choć oczywiście może występować zjawisko faktycznego podporządkowania ekonomicznego wyjątkowo znaczącemu klientowi).

Z formalnego punktu widzenia – ten pierwszy przypadek bardzo często oznacza obchodzenie przepisów prawa pracy, zakazujących zastępowania umowy o pracę umowami innego rodzaju. Cechy stosunku pracy opisałem wcześniej, niejako przez opozycję do nich można wskazać rozwiązanie zawarte w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, określające jakie czynności nie stanowią działalności gospodarczej.

Jeśli zostaną spełnione łącznie trzy warunki:

a) odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat i wykonywanie czynności (z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych) ponosi zlecający czynności;

b) czynności są wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego;

c) wykonujący czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością

dane czynności nie zostaną uznane za wykonywanie działalności gospodarczej.

Osoba prowadząca działalność gospodarczą może świadczyć usługi na podstawie rozmaitych umów – przykładowo zarówno w formie umowy o dzieło, jak i umowy zlecenia.

Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z wieloma dodatkowymi obowiązkami (prowadzenie księgowości, samodzielne opłacanie składek z tytułu ubezpieczeń społecznych), w porównaniu z „osobistym” świadczeniem usług (w ramach umowy o dzieło lub umowy zlecenia bez prowadzenia działalności gospodarczej), oraz z wykonywaniem pracy na podstawie umowy o pracę. Co do zasady prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się też z koniecznością opodatkowania zawieranych umów podatkiem od towarów i usług.

Z drugiej strony w przypadku osoby, która zamierza faktycznie prowadzić działalność, jako wolny strzelec, świadcząc usługi na rzecz różnych podmiotów, bycie przedsiębiorcą jest bardzo dogodnym sposobem funkcjonowania. Taka formuła stanowi przede wszystkim znaczące ułatwienie wobec kontrahentów – rozliczenie następuje na podstawie faktury, nie powstają po ich stronie żadne obowiązki związane z ubezpieczeniami społecznymi.

Post Navigation