Fotografia – reklama – prawo

Just another WordPress.com site

Licencja wyłączna

Licencja wyłączna stanowi drugą (po przeniesieniu autorskich praw majątkowych) z podstawowych form rozporządzania prawami do utworu. Podobnie jak przeniesienie autorskich praw majątkowych nie stanowi samodzielnego typu umowy i z reguły łączy się z umowami innego rodzaju (jak choćby umowa o dzieło).

W przeciwieństwie do umowy przenoszącej autorskie prawa majątkowe umowa licencyjna ma charakter obligacyjny. Co to oznacza? Przeniesienie praw autorskich oznacza, że nabywca (w zakresie określonym w umowie) wstępuje na miejsce zbywcy. Licencja natomiast to upoważnienie do korzystania z utworu. Taka jest ogólna zasada zarówno licencji wyłącznej, jak i niewyłącznej. Z drugiej strony, licencja wyłączna posiada szereg cech szczególnych, które w praktyce upodabniają ją znacznie do przeniesienia autorskich praw majątkowych.

Jakie są zatem podstawowe cechy szczególne licencji wyłącznej?

1) Nie dochodzi do przeniesienia autorskich praw majątkowych – podmiotem tych praw pozostaje licencjodawca, licencjobiorca nabywa prawo (skuteczne wobec licencjodawcy) do wyłącznego korzystania z utworu na określonych w umowie licencyjnej polach eksploatacji. Licencja wyłączna może zostać udzielona zarówno przez samego twórcę, jak i przez osobę, która nabyła od niego autorskie prawa majątkowe. Licencja może mieć też formę sublicencji – udzielanej przez licencjobiorcę w granicach udzielonej jemu samemu licencji, pod warunkiem, że umowa licencyjna zezwala na udzielanie sublicencji (art. 67 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Podobnie jak w przypadku przeniesienia praw autorskich, przy twórcy co do zasady pozostają zarówno prawa osobiste, jak i prawo udzielania zgody na wykonywanie zależnego prawa autorskiego (art. 2 i 46 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

2) Podobnie jak w przypadku przeniesienia autorskich praw majątkowych – umowa licencji wyłącznej musi być zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności (art. 67 ust. 5 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych), i obejmuje ona jedynie pola eksploatacji wyraźnie w umowie wymienione (art. 41 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

3) Aby licencja miała charakter licencji wyłącznej, musi zostać to w sposób wyraźny zastrzeżone w umowie (art. 67 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) – w razie braku takiego zastrzeżenia licencja ma charakter niewyłączny. Zastrzeżenie to powinno być objęte formą pisemną.

4) Licencja jest ograniczona w zakresie miejsca korzystania z utworu – element ten powinien zostać określony w umowie (art. 67 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) – umowa może ograniczać licencję do terytorium Polski, albo innego kraju, Europy, całego świata, w każdym wypadku powinno to jednak zostać wyraźnie określone.

5) Podobnie jak w przypadku przeniesienia autorskich praw majątkowych co do zasady za udzielenie licencji należne jest twórcy wynagrodzenie (odrębne za korzystanie z utworu na każdym polu eksploatacji) – chyba, że umowa stanowi inaczej (art. 43 i 45 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

6) Umowa licencyjna powinna powinna określać na jaki czas została udzielona licencja – może zostać udzielona na czas oznaczony lub nieoznaczony (art. 67 ust. 1 i 68 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

7) Umowa licencji udzielona na czas nieoznaczony może zostać wypowiedziana przez twórcę. Okresy wypowiedzenia mogą zostać określone w umowie, jeśli jednak nie zostały sprecyzowane, licencję można wypowiedzieć na rok naprzód na koniec roku kalendarzowego. Należy też pamiętać, że licencja udzielona na czas oznaczony jest – po upływie 5 lat – uważana za udzieloną na czas nieoznaczony i również może zostać wypowiedziana (mimo że formalnie jest udzielona na czas oznaczony).

Przykład 1

Twórca udzielił licencji wyłącznej do reprodukcji swoich grafik w albumach wydawanych przez wydawnictwo „Z-ART” Sp. z o. o. Umowa licencyjna została zawarta w 2004 roku na czas oznaczony 15 lat, do 2019 roku. Umowa nie przewidywała trybu jej wypowiedzenia.

W 2012 roku twórca, zniechęcony nienajlepszą jakością współpracy ze strony wydawcy, znalazł innego wydawcę, gotowego do wykorzystania grafik objętych umową.

W takiej sytuacji twórca ma możliwość wypowiedzenia umowy (ponieważ od chwili udzielenia licencji minęło już ponad 5 lat), korzystając z terminu ustawowego. Umowa została wypowiedziana 22 października 2012 roku – a zatem wypowiedzenie wywoła skutek na dzień 31 grudnia 2013 roku (rok od chwili wypowiedzenia upłynie dnia 22 października 2013 roku, jednak wypowiedzenie skutkuje na koniec roku kalendarzowego).

8) Mimo że licencja z samej swojej istoty jest prawem o charakterze zobowiązaniowym, jeśli umowa licencyjna nie stanowi inaczej licencjobiorca posiada uprawnienie do dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych, w zakresie objętym umową licencyjną. Uprawnienie to jest szczególnie ważne w sytuacji, gdy licencjobiorca ponosi znaczące nakłady na rozpowszechnianie utworu do którego uzyskał licencję – w takiej sytuacji to właśnie licencjobiorcy może bardziej zależeć na dochodzeniu roszczeń z tytułu naruszenia praw autorskich, niż samemu twórcy.

Przykład 2

Sytuacja opisana w Przykładzie 1. Umowa między twórcą, a wydawnictwem „Z-ART” nie precyzowała kwestii dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia praw autorskich. W roku 2008 konkurent wydawcy, wydawnictwo „Nowoczesna Grafika” użyło w swojej publikacji grafik objętych licencją wyłączną udzieloną spółce „Z-ART”, oczywiście bez wiedzy i zgody zarówno twórcy, jak i licencjobiorcy.

W takiej sytuacji wydawnictwo „Z-ART” mogłoby bezpośrednio wystąpić z roszczeniami z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych przeciwko „Nowoczesnej Grafice”.

About these ads

Single Post Navigation

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

%d bloggers like this: